Het programma Onderwijs en kinderopvang bestaat uit drie onderdelen:

1. Openbaar basisonderwijs;

2. Huisvesting onderwijs en opvang in kindcentra;

3. Onderwijsbeleid en leerlingzaken, inclusief volwasseneneducatie.

Met de uitwerking van deze onderdelen willen we dat inwoners zich kunnen ontwikkelen tot volwaardig en verantwoorde­lijk lid van de samenleving.

Met dit programma streven we naar een stevig fundament van basisvoorzieningen, zodat jongeren zich optimaal kunnen ontwikkelen in hun eigen woon- en leefomgeving. Scholen en maatschappelijke (netwerk)organisaties ondersteunen ouders en jongeren bij vragen over opvoeden en opgroeien. Onze eerste doelstelling is dat jongeren onderwijs volgen, ingeschreven staan op een school en – waar nodig – passende begeleiding en zorg ontvangen. Daarnaast willen we dat jongeren een startkwalificatie behalen (havo, vwo of mbo-niveau 2) en dat eventuele onderwijsachterstanden tijdens de schoolloopbaan kunnen worden ingelopen. Ook volwassenen zonder startkwalificatie moeten de mogelijkheid hebben zich verder te ontwikkelen, onder meer via het aanbod van volwasseneneducatie.

In Pijnacker-Nootdorp wonen relatief veel jongeren. Met 15.456 jongeren van 5 tot 23 jaar in het schooljaar 2024-2025 is Pijnacker-Nootdorp een gemeente met een relatief jonge bevolking.

Onderwijshuisvesting

Met het uitvoeren van wettelijke taken op het gebied van onderwijshuisvesting, faciliteren wij het onderwijs aan onze jeugd en jongeren in de gemeente. Wij doen dat op basis van de Visie op de samenwerking onderwijs en opvang en het Integraal Huisvestingsplan Kindcentra 2023. In Nootdorp is in december de nieuwbouw van kindcentrum Regenboog (Hart van Nootdorp) opgeleverd. Schoolbestuur Laurentius Stichting heeft bij de gemeente een verzoek ingediend om de leegstaande ruimten in de Sint Jozefschool te onttrekken aan de onderwijsbestemming. Hierop is besloten dat de onttrekking per 1 januari 2026 plaatsvindt. In Pijnacker zijn de voorbereidingen voor renovatie van het scholencomplex Koningshof gestart. Na renovatie verhuist SBO Prinsenhof met alle leerlingen naar dit scholencomplex. Voor de Tweemaster, onderdeel van het Dalton kindcentrum Pijnacker, wordt een permanente uitbreiding voorbereid. In Pijnacker-Centrum is de uitbreiding van kindcentrum Beatrix afgerond. Medio 2025 is deze uitbreiding in gebruik genomen. In Delfgauw is sprake van een teruglopend aantal leerlingen. De aanwezige onderwijsvoorzieningen voorzien in de huidige behoefte. In 2025 is de uitbreiding van Stanislas Pijnacker afgerond en in gebruik genomen.

Integraal Huisvestingsplan Onderwijs

In 2025 hebben we, in samenwerking met het onderwijs en de kinderopvang, uitvoering gegeven aan het in 2023 vastgestelde Integraal Huisvestingsplan Kindcentra (IHPK). Het IHPK geeft een gemeentebreed overzicht van alle onderwijshuisvestingsprojecten en de ontwikkelingen die er spelen. Daarnaast bevat het onze visie op huisvesting onderwijs en opvang en onze beleidsambities. Het IHPK vervangt bestaande (visie)documenten op het gebied van onderwijshuisvesting.

Wet meer ruimte voor nieuwe scholen

Per 1 juni 2021 is de Wet meer ruimte voor nieuwe scholen in werking getreden. Deze wet maakt het mogelijk om op basis van belangstelling van ouders een school te kunnen stichten en voor bekostiging in aanmerking te brengen. In 2024 publiceerde de Rijksoverheid een eerste evaluatie over de wet, gebaseerd op de periode van 2021 tot en met 2023. Uit de evaluatie komt onder andere naar voren dat het vinden van geschikte huisvesting voor nieuwe scholen als een uitdaging wordt ervaren. De bevindingen uit het rapport zijn voorlopig en nog niet geschikt voor algemene of definitieve conclusies. Er volgt nog een eindrapportage. In 2025 zijn geen initiatieven aangemeld bij DUO voor een nieuwe school in onze gemeente.

Voorschoolse voorzieningen

In 2025 hebben zowel SkippyPepijn als Gro-up kinderopvang VVE-peuteropvang aangeboden in alle kernen. Hiermee hebben we een gespreid en voldoende voorschools aanbod van goede kwaliteit gegarandeerd. SkippyPepijn en Gro-up bieden peuteropvang aan voor verschillende doelgroepen. Voor kinderen met een risico op een taal- en ontwikkelingsachterstand is er voor- en vroegschoolse educatie (VVE). Alle peuters met een risico op een achterstand krijgen zestien uur peuteropvang per week, de overige peuters krijgen acht uur per week aangeboden. Dankzij de samenwerking tussen Jeugdgezondheidszorg (JGZ), SkippyPepijn en Gro-up worden de doelgroeppeuters tijdig gesignaleerd en bereikt. Met de, zoveel mogelijk warme, overdracht van peuteropvang naar school zorgen we voor een doorgaande ontwikkellijn van twee tot zes jaar, zodat deze kinderen goed voorbereid aan groep drie beginnen. Eind 2025 constateerden we een bereik van 70,2% doelgroeppeuters in onze gemeente.

Lokaal educatieve agenda (LEA)

In de Lokaal Educatieve Agenda (LEA) maakt de gemeente samen met de schoolbesturen, peuter- en kinderopvangorganisaties en andere educatieve- en jeugdpartners afspraken over de ontwikkeling van het lokale onderwijs, de kinderopvang en in bredere zin: de jeugd. De uitvoeringsagenda 2025-2026, onderdeel van de LEA, is in december 2024 door het college vastgesteld. Deze uitvoeringsagenda is in samenwerking met de scholen en kinderopvangorganisaties opgesteld aan de hand van de ontwikkelingen en opgaven per kern. Het biedt een overzicht van de activiteiten en prioriteiten, die we als gemeente met onze samenwerkingspartners gaan uitvoeren, om onze ambities zoals geformuleerd in de LEA te realiseren. De leidraad van de LEA voor de komende jaren is ‘Groot denken en klein doen’. Met de vernieuwde LEA gaan we voor meer focus en de mogelijkheid om te differentiëren in prioriteiten per kern. De concrete invulling verschilt per kern en is vastgelegd in de uitvoeringsagenda. In 2025 is gewerkt aan het opstellen en uitvoeren van de uitvoeringsagenda op kernniveau. Daarnaast zijn er ook gemeentebrede initiatieven uitgevoerd, zoals de ouderavond Veilig Online, die gericht was op ouders uit de gehele gemeente.

Leerlingvervoer

Dit schooljaar, 2025-2026, is het aantal leerlingen dat gebruik maakt van aangepast vervoer gelijk gebleven aan het aantal leerlingen in schooljaar 2024-2025. De daling heeft zich dus niet voortgezet. Een trend in het Leerlingenvervoer is, in alle redelijkheid, ook niet te voorspellen. Dat is afhankelijk van het aantal kinderen met een beperking dat wordt geboren of zich vestigt in de gemeente en/of de leeftijd heeft bereikt dat ze een school verlaten of verhuizen naar een andere gemeente. Hier zullen dus altijd schommelingen in optreden die wel te verklaren, maar niet te voorspellen zijn.

Voor wat betreft het taxivervoer werkt de gemeente regionaal samen in H5-verband. In 2025 is een nieuwe aanbesteding uitgevoerd. Dat betekent dat we vanaf het schooljaar 2025/2026 samenwerken met een nieuwe vervoerder. Over de maanden januari 2025 t/m mei 2025 werden de leerlingen nog vervoerd door de toenmalige vervoerder. Het aantal gegronde klachten bedroeg in deze periode 185. Met een nieuwe vervoerder vanaf augustus 2025 t/m december 2025 bedroeg het aantal ingediende klachten 251 waarvan 195 gegrond zijn verklaard. Het hoge aantal klachten kan worden verklaard door de perikelen rond de overgang naar een nieuwe vervoerder. We blijven ernaar streven om het gebruik van taxivervoer te verminderen door de zelfredzaamheid van leerlingen te bevorderen en het gebruik van het openbaar vervoer en de fiets te stimuleren. In 2025 zijn drie leerlingen gestart met een ov-training, waarvan inmiddels twee leerlingen de overstap hebben gemaakt van taxi naar OV.

Verzuim

We hebben actief ingezet op het terugdringen van schoolverzuim en voortijdig schoolverlaten (VSV). We hebben jongeren met (beginnend) verzuim vroegtijdig benaderd. Signalen zijn snel opgepakt en samen met scholen en ketenpartners zijn maatwerktrajecten ingericht, zoals aangepaste leerroutes en intensieve begeleiding. Door deze proactieve aanpak is escalatie van verzuim beperkt gebleven en krijgen meer leerlingen de kans om een startkwalificatie (havo-, vwo- of mbo2 diploma) te behalen. Daarmee vergroten we hun kansen op vervolgonderwijs en een duurzame positie op de arbeidsmarkt.

Voor verzuimmeldingen van jeugdigen in de leerplichtige leeftijd maken we onderscheid tussen absoluut verzuim en relatief verzuim. Het leerplichtteam heeft in totaal 54 dossiers van absoluut verzuim behandeld. Dit betekent dat de jeugdige niet op een school of instelling ingeschreven staat. Dit kan verschillende oorzaken hebben, waaronder gezinsproblemen, fysieke of mentale gezondheidsproblemen, andere psychosociale problematiek of verhuizingen. Met name onder de groep nieuwe Nederlanders zien wij in onze gemeente relatief veel absoluut verzuim. Het leerplichtteam heeft in totaal 359 meldingen van relatief verzuim behandeld. Dit betekent dat de jeugdige ingeschreven staat op een school, maar van school verzuimt of veelvuldig te laat komt. Dit heeft in twee gevallen geleid tot een HALT-proces-verbaal.

Grafiek 5.2 geeft de ontwikkeling van het relatief verzuim in de afgelopen zes jaar weer. De cijfers van onze gemeente zijn afgezet tegen de landelijke cijfers. Te verklaren is dat de hogere verzuimcijfers deels het gevolg zijn van intensievere en nauwkeurigere registratie. Door de landelijke nadruk op beter melden door instellingen worden meer gevallen zichtbaar, wat het geregistreerde verzuimpercentage verhoogt.

In grafiek 5.3 is te zien dat wij lager scoren dan het landelijk gemiddelde bij absoluut verzuim. Er zijn 54 meldingen ontvangen in het schooljaar 2024-2025. Het betekent dat de jeugdige op dat moment niet staat ingeschreven op een school of instelling. Het gaat hier met name om verhuisleerlingen. De mutaties zijn dan niet tijdig verwerkt door DUO.

Het Doorstroompunt begeleidt jongeren van 12 tot 23 jaar die niet naar school gaan of dreigen uit te vallen, zodat zij een zo passend en haalbaar mogelijke plek in onderwijs of op de arbeidsmarkt vinden. De aanpak richt zich op het voorkomen van voortijdig schoolverlaten en het creëren van duurzame perspectieven. Daarbij is het behalen van een startkwalificatie (havo-, vwo- of mbo2 diploma) een belangrijk doel, omdat dit de kansen op vervolgonderwijs en werk aanzienlijk vergroot. De uitvoering is verankerd in de regionale samenwerking, waarbij het team Leerlingzaken een actieve rol speelt.

In het schooljaar 2024-2025 woonden 15.456 jongeren in onze gemeente in de leeftijd van 5 tot 23 jaar, daarvan behaalden 758 jongeren een startkwalificatie. Grafiek 5.4 laat zien dat het aantal jongeren zonder startkwalificatie in onze gemeente de afgelopen jaren lager lag in vergelijking met de landelijke cijfers.

Het aantal voortijdig schoolverlaters zonder startkwalificatie op het Voortgezet Onderwijs over het schooljaar 2024-2025 is 98. Hiervan komen 24 leerlingen van het voortgezet speciaal onderwijs (VSO) waar leerlingen vaker de overstap maken richting arbeid. Het aantal voortijdig schoolverlaters zonder startkwalificatie op het MBO over het schooljaar 2024-2025 is 208.

Om het aantal voortijdig schoolverlaters terug te dringen voeren wij het aankomende jaar de Wet van school naar duurzaam werk en het nieuwe regionale programma uit. Het doel van de nieuwe wet (ingang per 1-1-2026) is om kansengelijkheid onder jongeren te vergoten door betere begeleiding mogelijk te maken. Zowel op school als bij de overgang van school naar werk en bij het behouden van werk.

Jongeren in een kwetsbare positie (JIKP)

JIKP omvat jongeren uit het PrO, VSO, de vmbo‑basisberoepsgerichte leerweg en mbo‑entree. Deze jongeren kunnen vaak niet het wettelijk minimumloon verdienen of werken zonder extra begeleiding. Bij uitstroom naar werk worden zij gekoppeld aan een klantmanager Werk & Inkomen van het team Doelgroep Banenafspraak. Via de praktijkroute kan sneller loonkostensubsidie worden ingezet, waardoor instroom in een garantiebaan eenvoudiger wordt. Het team neemt deel aan netwerkoverleggen bij praktijkscholen in Delft (PrO Grotius en Laurentius) en werkt samen met partners zoals Werkcentrum Zuid‑Holland Centraal, De Binnenbaan, Werkse en De Hoogwerkers. Daarnaast worden werkfit‑ en oriëntatietrajecten ingezet. Doorstroompunt volgt jongeren die naar vervolgonderwijs gaan; jongeren die uitstromen naar werk worden begeleid richting een garantiebaan of beschut werk. Jaarlijks organiseert de ZHC‑regio een Meet & Greet om matches met werkgevers tot stand te brengen.

In 2025 is Werkcentrum Zuid‑Holland Centraal gestart als regionaal loket voor werkgevers en werkzoekenden. Hiermee is één centrale plek ontstaan voor matching en ondersteuning binnen de banenafspraak. De praktijkroute is verder doorontwikkeld, waardoor jongeren sneller kunnen instromen zonder formele WIA‑keuring. Ook wordt ingezet op uitbreiding van werkfit‑trajecten en nauwere samenwerking met regionale werkgevers om meer beschutte werkplekken en leerwerkbanen te realiseren.

Voor de aanpak van laaggeletterdheid en het aanbieden van trajecten in taal, rekenen en digitale vaardigheden werken wij samen met de gemeenten binnen de arbeidsmarktregio Zuid‑Holland Centraal (uitgezonderd inburgeraars). Zoetermeer fungeert als contactgemeente, beheert de rijksmiddelen en betaalt de gecontracteerde aanbieders.
In Pijnacker‑Nootdorp zijn twee aanbieders actief:
NL Training voor formele trajecten gericht op certificering en niveauverhoging (o.a. bij Buurt&Zo).
Taalhuis van Bibliotheek Oostland voor non‑formele trajecten gericht op participatie (in Buurt&Zo Pijnacker en CulturA&Zo in Nootdorp).

Op donderdag 9 oktober 2025 is voor de tweede keer de Taalmeterdag georganiseerd in Pijnacker-Nootdorp, in samenwerking met het Taalhuis. Bij een geselecteerde groep inwoners is de Basismeter afgenomen en waar nodig zijn zij direct warm overgedragen aan medewerkers van het Taalhuis voor passend vervolgaanbod.

Eind 2025 waren binnen het Taalhuis actief: 104 nieuwe deelnemers (o.a. taalontmoetingen en taalmaatjes) 48 getrainde taalvrijwilligers Daarnaast volgden in 2025 ruim 50 inwoners een formeel taaltraject.